پوشش رسانه ای کنسرت ها، نمایش و همایش ها، موسیقی هنری ایران

samandehi

logo-samandehi

مقالات

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

بزرگان موسیقی و ساخت قطعاتی برای دفاع‌مقدس

واحد مرکزی خبر، فارس: هنرمندان برجسته موسیقی از ابتدای جنگ تحمیلی اسلحه خود را که همان ساز و هنرشان بود برای دفاع و ایجاد روحیه رزمندگان به دست گرفتند و در هشت سال جنگ آثار فاخر و ماندگاری را خلق کردند. موسیقی‌های دوره جنگ تحمیلی و دفاع هشت ساله، توسط آهنگسازان بنام همچون لطفی،علیزاده، ناظری، روشن‌روان، مجید انتظامی به تناسب شرایط اجتماعی ساخته و به یاری خوانندگان در اذهان مردم شکل گرفت.

*«نی‌نوا»ی علیزاده در سال‌های آغازین جنگ شکل گرفت

بعد از انقلاب و شروع جنگ تحمیلی ، حسین علیزاده قطعه نی‌نوا را خلق کرد.

او درباره ساخت این اثر در گفت‌وگو با خبرنگار موسیقی فارس گفت: ساخت «نینوا» به دیدگاه‌های من و برداشتی که به عنوان یک هنرمند از رخدادهای اجتماعی و سیاسی و فرهنگی دارد، برمی‌گردد. در سال‌هایی بعد از انقلاب و سال‌هایی که از جنگ می‌گذشت. وی افزود: من دوستان بسیار زیادی با عقاید مختلف با این قطعه پیدا کردم و خود مدیون قطعه‌ نینوا هستم که در یک زمانی در ذهن من اتفاق ‌افتاد. زمانی که من شاهد شروع جنگ بودم و همه داشتند در زمینه‌ موسیقی برداشت خودشان را می‌کردند. در آن زمان مسئولان موسیقی از من خواستند که بیایید در مورد اتفاقاتی که در جنگ افتاده قطعه بسازید. گفتم اولاً نمی‌توانم کار سفارشی بسازم چرا که باید با حس خودم بوجود بیاید و ضمن اینکه هر کسی جنگ را یک جور می‌بیند. این نوازنده تار بیان داشت: نمی‌گویم که من این قطعه را برای جنگ ساختم ولی در شرایطی بود که در جنگ زندگی می‌کردیم. وی ادامه داد: من آهنگساز نمی‌توانستم تفنگ دست بگیرم و شعار بدهم. تنها می‌توانم با نینوا از شمای هموطن که چنین درد عظیمی را به دوش می‌کشیدید ، پشتیبانی کنم. علیزاده در جایی دیگر گفته بود که بسیاری از دوستان و شاگردانش را در جنگ از دست داده است که این مسئله در ساخت نینوا بی‌ستاثیر نبوده است.

*لطفی و ناظری پیشرو در ساخت و اجرای موسیقی دفاع مقدس

در کنار هنرمندان بنام کشور ، محمدرضا لطفی از آن دست هنرمندانی بود که با توجه به شرایط اجتماعی زمان جنگ و بنا به موقعیت‌ها و مناسبت‌های خاص دست به خلق آثار بسیاری زد که تقریبا همه آن قطعات به خوانندگی شهرام ناظری اجرا شد که از آن جمله می‌توان به قطعاتی چون «ای برادر»،«کجائید ای شهیدان خدایی»و «شهید» اشاره کرد. لطفی چندی پیش در گفت‌وگو با خبرنگار موسیقی فارس در خصوص انگیزه خود از ساخت قطعاتی برای جنگ گفت: زمانی که جنگ پیش آمد من هم مثل هر ایرانی که به وطنش ناجوانمردانه حمله کردند وظیفه‌ام بود که کمک کنم و کمک من به عنوان یک موزیسین ساخت قطعاتی در این زمینه بود. وی افزود: بعد از حادثه «هویزه» قطعه «برخیز که دشمن به دیار آمده امروز ای شیردلان وقت شکار آمده امروز»را بر روی غزلی از آقای «کاشانی» با صدای «شهرام ناظری» ساختم و وقتی از جبهه آمدم نوار آن را برای پخش به رادیو دادم اما متاسفانه مسئولان آن زمان کاست را کنار انداختند و آن را پخش نکردند. اما با رفتن آقای کاشانی به هویزه رادیو اهواز بلافاصله آن را پخش کرد. لطفی همچنین پس از پیروزی رزمندگان در خوزستان تصنیف «ظفر» در چهارگاه را با صدای شهرام ناظری ساخت. البته این تصنیف با صدای محمد گلریز هم اجرا شد ولی نسخه منتشر شده اش با صدای ناظری بود.*لطفی قطعه «شهید» را برای ناظری ساخت

لطفی بعد از شهید شدن یکی از اقوام «شهرام ناظری» که خلبان بود، قطعه «شهید» را با صدای این خواننده در دستگاه «همایون» ساخت. علاوه بر قطعاتی که این آهنگساز در زمان جنگ روی صدای شهرام ناظری ساخت یک قطعه نیز در آواز بیات اصفهان با صدای «محمدرضا شجریان» بعد از قطعه «کاروان شهید» خلق کرد. وی درباره خاطراتشان از ساخت این قطعه در جایی گفته است: یک روز وقتی پس از پایان تدریس در کانون چاووش، بیرون آمدم، متوجه شدم سر و صدای زیادی در خیابان جاری است و چراغ خودروها روشن است. پرسیدم چه خبر است؟ گفتند، خرمشهر آزاد شده است. ناخودآگاه این تصنیف با همین حال و هوا در ذهنم شکل گرفت و سرانجام آن را اجرا کردیم.

*سمفونی «شهید» فرهت رشادت‌های رزمندگان را به تصویر می‌کشد

«شاهین فرهت» آهنگساز در خصوص ساخت سمفونی شهید در گفت‌وگو با فارس گفت: من در دوران جنگ زندگی عادی خودم را کردم در حالی که جوانان زیادی که‌ آرزوهای فراوان برای زندگی آینده‌شان داشتند به جنگ پرداختند و شهید شدند. وی افزود:چنین رشادت‌هایی را من در این سمفونی با فرم سونات نشان دادم چرا که فرم سونات یعنی شروع زندگی،آرزوها و گسترش زحمتی است که برای آرزوهایمان می‌کشیم. این آهنگساز با بیان اینکه ساخت این سمفونی کوچک‌ترین کاری بود که می‌توانستم برای شهدا انجام دهم،اظهار داشت:چنین کارهایی در این ژانر در کشور ما بسیار جوان است اما در عین حال جوانان علاقه زیادی به این قبیل آثار نشان می‌دهند.

*آثار سمفونیک در جنگ با ساختار سمفونیک غرب ساخته نشد موسیقی سمفونیک در دوران جنگ به نسبت دیگر آثار موسیقایی کمتر ساخته شد اما همان تعداد اندک هم که شکل گرفت به شکل موسیقی سمفونی که در مغرب زمین ساخته و ارایه می‌شود، ساخته نشد. در این دوره هنرمندان از سازبندی ارکستر سمفونیک و یا ارکستر بزرگ که گاهی یک یا دو ساز سنتی ایرانی هم در آن وجود داشته استفاده می‌کردند که از این میان می توان به قطعه «خرمشهر عزیز» اثر مجید انتظامی اشاره کرد که با ارکستر سمفونیک اجرا شد. ساخت این ژانر از موسیقی بعد از اتمام جنگ نیز توسط هنرمندان ادامه یافت به طوری که نخستین سمفونی مرتبط با جنگ سمفونی«فلک‌الافلاک» کامبیز روشن‌روان بود. این آهنگساز این اثر را با الهام از موسیقی لرستان ساخت. همچنین نغمه «دایه دایه وقت جنگه»نیز در همین اثر سازبندی شد و شکل ارکسترال به خود گرفت. روشن روان این اثر را با الهام از قلعه تاریخی فلک الافلاک در لرستان، به همین اسم نامگذاری کرد. از دیگر سمفونی های مرتبط با جنگ می‌توان به سمفونی خرمشهر،ایثار،صلح و این فصل را با من بخوان به آهنگسازی مجید انتظامی و نیز سمفونی ایثار و شهید شاهین فرهت اشاره کرد.

*ساخت سمفونی «سرداران» و «اروند رود» به یاد سربازان گمنام

سمفونی «اروند رود» که از ساختاری بین المللی و سمفونی «سرداران» که از تمی ملی و محلی برخوردار است از دیگر آثار سمفونیکی هستند که پس از دوران جنگ به سفارش بنیاد حفظ و آثار ارزشهای دفاع مقدس توسط محمد سعید شریفیان ساخته شد. شریفیان سمفونی «سرداران» را به یاد یک سرباز گمنام هشت سال دفاع مقدس ساخته که به گفته او سرباز گمنام در این سمفونی یک نماد جهانی است. او همچنین سمفونی «اروند رود»را نیز با الهام از رود اروند در خوزستان ساخت.

*مجید انتظامی آهنگساز ویژه دفاع مقدس

مجید انتظامی بواسطه ساخت بسیاری از موسیقی‌های فیلم‌های مرتبط با جنگ تحمیلی ، آهنگساز ویژه دفاع مقدس شناخته می‌شود. وقتی نام این هنرمند به میان آورده می‌شود ناخودآگاه موسیقی فیلم از کرخه تا راین در ذهن همه زنده می‌شود. انتظامی با هنرنمایی در موسیقی فیلم بوی پیراهن یوسف،آژانس شیشه‌ای،آخرین پرواز ،پوتین، گذرگاه، دوئل، حمله به اچ ۳ و ... جایگاه خاصی را در بین مردم به خود اختصاص داد. این هنرمند سال گذشته با خلق سوئیت سمفونی «این فصل را با من بخوان» مروری به موسیقی فیلم‌های جنگی خود انداخت و امسال نیز با اجرای سمفونی مقاومت تصویر دیگری از جنگ را با زبان موسیقی بیان می‌کند. در کنار مجید انتظامی دیگر آهنگسازانی بودند که چند موسیقی فیلم جنگی را ساختند که از آن میان می‌توان به فریدون شهبازبان ،آریا عظیمی نژاد،محمدرضا علیقلی و دیگران نام برد.*حوزه هنری و انتشار «نی‌نوا» برای جنگ

حوزه هنری از سال ۱۳۶۰ در بخش موسیقی فعال شد به طوری که مرکز موسیقی این ارگان همان سال راه‌اندازی و اقدام به نشر موسیقی‌های فاخر کرد. با توجه به همزمانی تاسیس این مرکز با فضای جنگ،تولیدات موسیقی با مضمون جنگ بیشتر مورد توجه قرار گرفت به طوری که دو آلبوم نی نوای ۱ و ۲ به خوانندگی حسام الدین سراج به همت مرکز موسیقی حوزه هنری منتشر شد. البته از این هنرمند آثار دیگری در خصوص جنگ خلق شد که می‌توان به تصنیف «شهر خون» و «همپای جلودار» اشاره کرد. تصنیف «همپای جلودار» با ترکیبی از دکلمه و خوانندگی همراه بود که به صورت کلیپ هم ساخته شد وچندین بار از شبکه‌های مختلف تلویزیونی پخش شد.

*موسیقی محلی و پاپ در جنگ تاثیرگذارتر بودند

در کنار قطعات بسیاری که در ژانرهای مختلف موسیقی شکل گرفتند آثار پاپ با ترانه‌های مردمی بسیار اثرگذار بودند .از این سرودها می‌توان به سرود «این پیروزی خجسته باد» با خوانندگی «محمد گلریز» اشاره کرد. در آن دوران این سرودها یا به صورت تک خوان و یا به صورت گروه همسرایان (کر) و یا تکخوان و گروه همسرایان با نوای موسیقی اجرا می شدند. البته در کنار این موسیقی مردمی ،موسیقی محلی نیز به دلیل آنکه از گویش‌ها و زبان‌های نقاط مختلف ایران الهام گرفته بود در دوران دفاع مقدس تاثیر بسزایی را برجای گذاشت چرا که به گفته برخی از صاحب‌نظران این موسیقی‌های احساسات مردم را در سراسر ایران بازگو می‌کرد و باعث نوعی ارتباط بین همه مردم می‌شد.

*آهنگران و کویتی‌پور بنیانگذار نغمه‌های حماسی و نوحه در جبهه

بعد از گذشت ۶ ماه از جنگ برای تقویت روحیه رزمندگان نوعی موسیقی در جبهه‌ها شکل گرفت که ابتدا با فرم نوحه‌خوانی ارائه شد، اما به ‌تدریج حالتی حماسی پیدا کرد که در این زمینه قدم اولیه را صادق آهنگران برداشت. او با نوحه «ای شهیدان به خون غلتان خوزستان درود» پایه نوعی موسیقی حماسی و نوحه را بنا نهاد که با استقبال زیاد مواجه شد چرا که ساختار موسیقایی و کلامی این اثر و دیگر آثار اینچنینی گیرا و گوش هر شنونده‌ای را برای ایجاد نوعی آرامش خاطر به خود جلب می‌کرد. آهنگران در تمام طول جنگ با «ای لشکر صاحب‌زمان»، «با نوای کاروان...» که بر اساس سروده‌های یک شاعر دزفولی شکل گرفت، نوعی موسیقی جنگی را خلق کرد. بعد از آهنگران ، غلام کویتی‌پور با الهام و الگوبرداری از آهنگ‌های محلی بوشهر این روند را ادامه داد و هر دو در کنار هم به ترویج چنین موسیقی در جبهه‌ها پرداختند. آهنگران بیشتر از ملودی‌های دزفول، شوشتر، بختیاری و دیگر نواحی جنوبی ایران بهره می گرفت و کویتی پور منحصراً به نغمات منطقه بوشهر توجه داشت. در کنار کویتی‌پور و آهنگران حسین فخری و حاج منصور اصفهانی نیز در این زمینه فعالیت چشمگیری را داشتند.

*نقش رسانه ملی در پخش موسیقی‌های دفاع مقدس

در دوران جنگ، صداوسیما از جمله ارگان‌هایی بود که در ترویج موسیقی‌های مرتبط با این موضوع نقش به سزایی داشت. چرا که در این مدت علاوه بر پخش نوحه‌هایی که در جبهه‌ها خوانده می‌شد که البته اینها خود نیز نوعی موسیقی بودند قطعاتی که توسط برخی از هنرمندان بنام خلق می شد را نیز پخش می‌کردند که از آن جمله می‌توان به قطعه شهید به آهنگسازی حسین علیزاده و خوانندگی شهرام منظمی، کجایید ای شهیدان خدایی و .... اشاره کرد. این مرکز علاوه بر پخش این موسیقی‌ها خود نیز چه در طول جنگ و بیشتر بعد از آن در زمینه دفاع مقدس موسیقی ساخت که از این میان می‌توان به قطعاتی چون دلاوران به آهنگسازی شهرام منظمی و خوانندگی علی دلفانی، قهرمانلار به آهنگسازی کامبیز رحیمی و خوانندگی رشید وطن‌دوست، خاک خوزستان به آهنگسازی جمشید برازنده و به خوانندگی جمشید نجفی، سرود خرمشهریا به آهنگسازی احمد علی راغب و خوانندگی داوود فراهانی، یاد یاران به آهنگسازی علی بکان و به خوانندگی ودود موذن زاده، فروغ جاوید به آهنگسازی علی بکان و خوانندگی اسفندیار قره باغی، شهیدان راه عشق به آهنگسازی حسن ریاحی و خوانندگی هومن جاوید، رزم آوران به آهنگسازی علی رحیمیان و خوانندگی سیامک علیقلی، سبک بالان به آهنگسازی مهرداد دلنوازی و خوانندگی جمال‌الدین منبری و .... اشاره کرد.

چهارم خرداد هشتاد و هشت

این مطلب را به اشتراک بگذارید

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

آخرین مطالب

یادداشت سردبیر