پوشش رسانه ای کنسرت ها، نمایش و همایش ها، موسیقی هنری ایران

samandehi

logo-samandehi

مقالات

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

تحلیلی بر اجرای دستان در نیاوران

واحد مرکزی خبر، همشهری: گروه پنج نفره دستان پس از هفت سال دوری از ایران،در روزهای بیست و دوم تا بیست و چهارم مرداد در کاخ نیاوران به اجرای برنامه پرداختند. اجرای این گروه در سه بخش صورت گرفت. بخش اول به اجرای قطعاتی از حمید متبسم و بخشهای دیگر به اجرای قطعاتی از سعید فرجپوری و بهروزی نیا اختصاص داشت. گروه دستان را خواننده ای حرفه ای همراهی نمی کرد.اگرچه گروه برخی تصانیف را با همخوانی و چند تصنیف را با صدای بم و پخته سعید فرجپوری (نوازنده کمانچه وآهنگساز )اجرا کردند، اما نبود خواننده ای حرفه ای در صحنه حس می شده، به خصوص که اجراهای گذشته گروه دستان در ایران با خوانندگان نام آوری چون شهرام ناظری و زنده یاد ایرج بسطامی همراه بود. همکاری چندین و چند ساله نوازندگان با یکدیگر سبب شده بود تادر اجرای کاخ نیاوران هماهنگی و همقرانی کم نظیری در گروه نوازی موسیقی ایرانی بروز و ظهور یابد. چنین هماهنگی در این سطح را تنها می توان در سایه تمرینات مستمر و نیز زندگی در زیست بومی موسیقایی (آن هم زیست بوم موسیقی سنتی ، که به دلیل تکیه بر بداهه نوازی و ردیف نوازی بسیار سخت و دیر به دست می آید) و آشنایی به خلق و خوی و سلوک یکدیگر شاهد بود. به همین جهت اجرای این گروه را می توان هم ارز اجرای گروههای کامکارها و نیز گروه شجریان، علیزاده، کلهر وهمایون شجریان دانست. گروه دستان اما در مقایسه با همین دو گروه شاخص یاد شده، ویژگی منحصر به فردی دارد که همانا به سونوریته خاص موجود در سازهای کوبه ای و به ویژه تنبک نوازی پژمان حدادی باز می گردد. حدادی که در این اجرا ساز کوبه ای ترکیبی ای به نام پنداریک را برای نخستین بار به علاقه مندان موسیقی معرفی می کرد، پیش از این تواناییها و تکنیک کم نظیر خود و قابلیتهای کشف نشده ساز تنبک را در کاست سه نوازی نشان داده بود. وی در این اجرا هم توانست ترکیبی دلپذیر از این سازها را به نمایش بگذارد. ترکیبی که گاه حسی ملودیک را از سازی کوبه ای در ذهن شنونده تداعی می کند، حسی که تابه امروز علیرغم تلاش نوازندگان صاحب نام این ساز کمتر مجال بروز و ظهور یافته بود. همنوازی تنبک حدادی با دف بهنام سامانی درقطعه چابک و اواسط اجرای قطعه شوریده و استفاده از دف به عنوان آکوردی برای تنبک از جمله نمونه های شاخص اجرای سازهای کوبه ای بود. جالب توجه اینکه حمید متبسم در گفت و گویی براین نکته تاکید ورزیده بود که، نوازندگی حدادی به گونه ای است که در ذهن همنوازان گروه تاثیر کرده و آنها را از مسیر ملودیکی که خود نوازنده می خواهد خارج کرده و به مسیری می کشاند که نوازنده تنبک می خواهد. این درحالی است که ساز تنبک در ارکستراسیون موسیقی ایرانی (چه در قالب گروه نوازی یا دونوازی) سازی تابع است و وظیفه اصلی آن نگهداری ریتم است و نه سازی خط دهنده و جهت ساز. سرعت بالا وریتمیک بودن قطعات و تنوع ریتمیک و ملودیک و استفاده از ریتمهای لنگ، از جمله ویژگیهای این اجرابود،قطعات شوریده، آفتاب نیمه شب، حکایت، چابک و...گفت و گویی که سازهای کمانچه (فرجپوری) بربط (بهروزی نیا) تار وسه تار (حمید متبسم) دف (بهنام سامانی) و تنبک و پند اریک (پژمان حدادی) با یکدیگر صورت می دادند، ترکیبی دلنشین و گوشنواز از همسخنی سازها پدید آورده بود. قطعه حکایت سعید فرجپوری نیز علیرغم شروع آرام و روان، به دلیل انسجام ملودیکی مبتکرانه و متناسب با روح موسیقی ایرانی گوشنواز و شنیدنی بود و از جمله قطعات شنیدنی اجرای گروه دستان به شمار می رفت. تسلط نوازندگان بر ساز و تکنیک بالای آنها در اجرای قطعات پیچیده، علاوه بر گروه نوازی در تکنوازی نیز خود را نشان داد و سبب شد تا جمعیتی که برای تماشای اجراآمده بودند، پس از سالها اجرایی منسجم، هماهنگ، سرزنده و نشاط آور را از یک گروه موسیقی سنتی شاهد باشند.اجرایی در کلاس بالای موسیقی سنتی که در چند سال اخیر کمتر توفیق دیدن آن به دست آمده بود. نقطه ضعف اصلی گروه نبود خواننده ای حرفه ای بود و اگرچه صدای فرجپوری (به خصوص کردی خوانی وی ) به دل می نشست، اما نمی توانست جای خالی خوانندگانی چون زنده یاد بسطامی و شهرام ناظری را با آن صدای حماسی پرکند. از نکات حاشیه ای کنسرت، باید به حضور چهره های نامی موسیقی، همانند پرویز مشکاتیان، حسین علیزاده، هوشنگ ظریف، هوشنگ کامکار، صدیق تعریف، هادی منتظری و... اشاره کرد و نیز انجمن موسیقی دانان نیاوران که در یکی دو سال فعالیت خود نشان دادند که در انتخاب گروهها و اجرای آنها، چه در موسیقی جهانی و چه در موسیقی ایرانی جدی و فعال هستند و از حرکتهای باری به هر جهت اجتناب می ورزند.

سید ابوالحسن مختاباد

سی ام مرداد ماه هشتاد و سه

این مطلب را به اشتراک بگذارید

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید