پوشش رسانه ای کنسرت ها، نمایش و همایش ها، موسیقی هنری ایران

samandehi

logo-samandehi

مقالات

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

نشست تخصصی موسیقی مذهبی ایران برگزار شد

واحد مرکزی خبر، مهر: نشست تخصصی بررسی موسیقی مذهبی ایران با تاکید پژوهشگران بر لزوم تدوین مجموعه ای مانند مجموعه ردیف دستگاهی برای این نوع از موسیقی برگزار شد. این نشست با حضور جهانگیر نصر اشرفی، عباس شیرزادی، امید سهرابی و علی شادکام به عنوان کارشناسان برنامه وجمع دیگری از پژوهشگران و علاقه مندان به همت خانه موسیقی ایران عصر روز گذشته در تالار بتهون خانه هنرمندان برگزار شد.

پژوهش جانمایه کارهای هنری است

در ابتدای این نشست که با هدف بررسی موسیقی مذهبی امروز ایران تدارک دیده شده بود دکترمحمد سریر به عنوان اولین سخنران پشت تریبون قرار گرفت و در مورد اهمیت پرداختن به موضوعات موسیقایی از نگاه پژوهشی تاکید کرد.

مدیرعامل خانه موسیقی گفت: آن چه در جوامع مختلف به عنوان یکی از وجوه اصلی توسعه یافتگی فرهنگی مورد تاکید قرار می گیرد تکامل بخش های پژوهشی است. این در حالی است که ما هنوز از بخش کمی به بخش کیفی پژوهش عبور نکرده ایم و مبنای ما برای سنجش پژوهش ها هنوز متر کمی است.

وی در ادامه افزود: من سال ها قبل در حوزه تحقیق و پژوهش فعالیت می کردم و به شخصه شاهد این بوده ام که به فرض حاصل زحمات یکساله یک پژوهشگر شاید حدود یک صفحه می شد؛ اما در زمان ارزشگزاری برای آن زحمات برخی دوستان می گفتند این نوشته ها  سطر چقدر می ارزد؟ متاسفانه این همان نگاه کمی است که ما هنوز نتوانسته ایم از آن به سمت نگاهی کیفی تری عبور کنیم.

سریر همچنین تصریح کرد: این نشست دومین برنامه ای است که با محوریت پژوهش برگزار می شود و در آن سعی شده نگاهی پژوهشی به حوزه های مختلف موسیقی ما صورت بگیرد. ما باید به این درک برسیم که اینگونه کارهای پژوهشی جانمایه کارهای هنری ما است و ارزش آن قابل محاسبه نیست.

تعریفی مشخص از موسیقی حلال و حرام وجود ندارد

جهانگیر نصری اشرفی نیز به عنوان کارشناس حاضر در برنامه به تعریف ویژگی های موسیقی مذهبی پرداخت و گفت: تا چند دهه قبل موسیقی امری بسیار کاربردی بود و به هیچ وجه موضوعی انتزاعی محسوب نمی شد. موسیقی مذهبی نیز به عنوان پدیده ای که با باورهای مذهبی مردم ارتباط مستقیم داشت در همین راستا قرار می گرفت. البته واژه موسیقی در اسلام وجود نداشت و خود واژه موسیقی کفر آمیز تلقی می شده است.

این پژوهشگر همچنین افزود: با این تفاسیر آئین های موسیقایی بسیاری در اسلام وجود داشته و دارد. موسیقی مذهبی به عنوان مکتبی شفاهی هست که بازگو کننده بسیاری از دیدگاه های مذاهبی تلقی می شود.

عباس شیرزادی نیز در ادامه این بحث افزود: در مباحث مذهبی، موسیقی به دو دسته موسیقی های شادی آور و موسیقی های حزن انگیز تقسیم بندی شده است. در این مباحث، موسیقی های شادی آور را حرام، و موسیقی های حزن انگیز را حلال دانسته اند.

وی همچنین تصریح کرد: البته در عمل این تقسیم بندی ها به گونه ای دیگر مشاهده می شود. برای مثال در بخش موسیقی هایی که حلال دانسته شده اند می توان به اذان، تلاوت قرآن، مداحی، آوازهای حج، آوازهای کار، آوازهای عروسی و موسیقی نظامی اشاره کرد که بسیاری از اینها شادی آور هستند. این در حالی است که در تعریف موسیقی های حرام به شهوت انگیز بودن آنها اکتفا شده است و معنی این تعریف به درستی از نظر فنی مشخص نیست.

شیرزادی در ادامه گفت: در بین این دودسته موسیقی های حلال و حرام، گونه ای دیگر از موسیقی نیز وجود دارد که حد وسط این دو است و به ترانه های موزون و جدی اختصاص دارد. در واقع به نظر می رسد معمولا استفاده از موسیقی در مراسمی که از نظر اسلام شکالی ندارد جایز محسوب می شود و نوع خود موسیقی به لحاظ فرم زیاد مد نظر نیست. این مطلب در واقع از پیچیدگی های موضوع موسیقی در اسلام است که از نظر فنی نمی توان به تقسیم بندی خاصی برای آن دست پیدا کرد.

در اکثر مراسم مذهبی شیعه از موسیقی بهره گرفته شده است

علی شادکام به عنوان دیگر کارشناس حاضر در برنامه گفت: محتوی موسیقی از طریق شعر و آهنگ ارائه می شود و در واقع شعر و آهنگ هردو مرکبی برای موسیقی مذهبی تلقی می شود.

در ادامه برنامه نمونه ای از تعزیه مردم هرمزگان برای حاضران پخش شد. همچنین در بخش دیگری از این مراسم متین رضوانی پور به عنوان پژوهشگر نواهای مذهبی نقاط مختلف ایران تعدادی از نوحه های مناطقی چون شوشتر را برای حاضران اجرا کرد.

اشرفی نیز همچنین ضمن تفاوت قائل شدن میان موسیقی مذهبی و موسیقی دینی تصریح کرد: موسیقی دینی در تمام ادیان وجود دارد و مبتنی بر متون دینی است؛ اما در موسیقی مذهبی ما شاهد موسیقی هستیم که مبتنی بر روایات، وقایع و مدح بزرگان آن مذهب شکل گرفته است. از این رو من گمان می کنم حتما می بایست میان موسیقی دینی و موسیقی مذهبی تفکیک قائل شد.

این پژوهشگر در ادامه افزود: در مذهب شیعه کمتر مراسمی به چشم می خورد که در آن اثری از موسیقی نباشد و می توان موسیقی مذهبی شیعه را در سه بخش"موسیقی در خدمت فقه شیعه"، " موسیقی در خدمت تاریخ شیعه" و " موسیقی در خدمت روایات شیعه" دسته بندی کرد.

موسیقی مذهبی ایران در حال فراموشی است

اشرفی همچنین با اشاره به الحان مفقود شده موسیقی مذهبی ایران گفت: ما حتی در قرائت قرآن نیز در طول ۱۴۰۰ سال گذشته از الحان ایرانی استفاده کرده ایم و متاسفانه در طول چند دهه گذشته این روال تغییر کرده و ما شاهد باب شدن قرائت هایی با الحان کشورهای دیگر هستیم که موسیقی مذهبی ما را تحت تاثیر قرار داده است. همین موضوع را امروز در مراسم دیگری مانند نوحه خوانی ها نیز شاهد هستیم که اصلا ریشه ایرانی ندارند.

شادکام نیز ضمن انتقاد از این موضوع گفت: امروز بیشتر از هر زمان دیگری ما نیاز به تدوین مجموعه ای شبیه به ردیف دستگاهی موسیقی ایرانی برای موسیقی مذهبی کشورمان داریم تا به عنوان منبعی قابل استفاده برای مردم کشورمان باقی بماند.

وی همچنین تصریح کرد: اگر امروز به طور جدی به جمع آوری و ضبط الحان و نغمات اصیل موسیقی مذهبی کشورمان نپردازیم با اتفاقات و تحولاتی که امروز در شیوه های اجرایی این نوع از موسیقی شاهد آن هستیم تا مدتی دیگر اثری از این گنجینه مهم ملی باقی نخواهد ماند.

سومین و آخرین نشست این سلسله جلسات پژوهشی که نهم اسفند ماه سال جاری در خانه هنرمندان برگزار می شود به نوروزخوانی های ایران اختصاص خواهد داشت.

هفدهم دی ماه هشتاد و هشت

این مطلب را به اشتراک بگذارید

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

آخرین مطالب

یادداشت سردبیر

پربیننده ها